Trong các cuộc thảo luận về chiến lược nhân sự năm 2026, hai thuật ngữ "Digital workforce" và "AI-ready workforce" thường xuyên được nhắc đến, đôi khi bị đánh đồng với nhau. Mặc dù cả hai đều liên quan mật thiết đến công nghệ và chuyển đổi số, nhưng chúng phản ánh hai cấp độ trưởng thành (Maturity Level) hoàn toàn khác nhau của lực lượng lao động.

Nhiều doanh nghiệp tự hào đã xây dựng được một đội ngũ thành thạo công nghệ số, nhưng vẫn lúng túng khi đối mặt với làn sóng AI. Sự nhầm lẫn giữa hai khái niệm này có thể dẫn đến việc đầu tư sai lệch: mua sắm công cụ AI hiện đại nhưng giao cho một đội ngũ chỉ mới quen với việc số hóa quy trình cơ bản. Hệ quả là công nghệ không tạo ra giá trị đột phá, thậm chí còn gây ra rủi ro về bảo mật và vận hành.

Bài viết này sẽ phân tích sâu sự khác biệt cốt lõi giữa Digital workforce và AI-ready workforce, giúp lãnh đạo xác định doanh nghiệp mình đang ở đâu và cần làm gì để tiến lên nấc thang tiếp theo.

1. Digital Workforce: Nền tảng của số hóa quy trình

Digital workforce (Lực lượng lao động số) là khái niệm đã quen thuộc trong thập kỷ qua. Đây là đội ngũ nhân sự đã thích nghi với môi trường làm việc không giấy tờ và vận hành trên các nền tảng số.

1.1 Trọng tâm là công cụ và hiệu suất

Digital workforce tập trung vào việc chuyển đổi cách thức thực hiện công việc từ thủ công sang kỹ thuật số.

• Thành thạo công cụ số: Nhân viên trong mô hình này sử dụng thành thạo các phần mềm quản trị như HRIS, ERP, CRM hay các công cụ cộng tác như Slack, Teams. Mục tiêu chính là để hoàn thành công việc nhanh hơn, chính xác hơn và có khả năng truy xuất dữ liệu dễ dàng. Đây là bước đầu tiên để doanh nghiệp hưởng lợi từ 7 lợi ích cốt lõi của chuyển đổi số.
• Số hóa quy trình hiện có: Trọng tâm của Digital workforce là tối ưu hóa những gì đang có (Optimization). Ví dụ, thay vì trình ký hồ sơ giấy, họ thực hiện phê duyệt online. Quy trình về cơ bản không thay đổi cấu trúc, chỉ thay đổi phương thức thực hiện để giảm ma sát và tăng tốc độ luân chuyển thông tin.

1.2 Giới hạn của Digital Workforce

Mặc dù hiệu quả, nhưng Digital workforce vẫn hoạt động dựa trên tư duy "công cụ hỗ trợ con người" theo cách thụ động.

• Thiếu khả năng tương tác thông minh: Nhân viên chỉ nhập liệu và xử lý trên phần mềm, ít khi tận dụng được khả năng phân tích hay dự báo của hệ thống. Họ là người vận hành hệ thống, nhưng chưa thực sự khai thác được giá trị sâu của dữ liệu để ra quyết định chiến lược.
• Chưa chuẩn bị cho sự thay đổi vai trò: Khi công nghệ thay đổi, Digital workforce thường mất thời gian để học lại cách sử dụng công cụ mới. Họ chưa có tư duy sẵn sàng để tái định nghĩa lại công việc của mình khi có sự xuất hiện của tự động hóa cao cấp.

Digital workforce là điều kiện cần, là nền móng vững chắc. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, chỉ biết dùng phần mềm là chưa đủ để tạo ra lợi thế cạnh tranh đột phá.

2. AI-ready Workforce: Tái thiết kế giá trị con người

AI-ready workforce là bước tiến hóa tiếp theo. Đây là lực lượng lao động được chuẩn bị để làm việc cùng AI như một đồng nghiệp, chứ không chỉ sử dụng AI như một công cụ.

2.1 Trọng tâm là tư duy và sự cộng tác

Sự khác biệt lớn nhất nằm ở tư duy và cách con người tương tác với công nghệ.

• Hiểu vai trò và giới hạn của AI: Nhân viên không chỉ biết cách ra lệnh cho AI, mà còn hiểu rõ AI giỏi việc gì và dở việc gì. Họ biết cách đặt câu hỏi đúng, kiểm chứng thông tin và đánh giá đầu ra của AI một cách có phê phán. Kỹ năng này giúp họ tránh được rủi ro phụ thuộc mù quáng vào máy móc.
• Tái cấu trúc công việc: AI-ready workforce sẵn sàng thích ứng với việc thay đổi vai trò. Họ chấp nhận chuyển giao các tác vụ lặp lại cho AI để tập trung vào các công việc đòi hỏi sự thấu cảm, sáng tạo và ra quyết định phức tạp. Đây là biểu hiện cao nhất của sự thích nghi trong AI-ready workforce.

2.2 Quản trị rủi ro và Đạo đức

Lực lượng lao động sẵn sàng cho AI có nhận thức cao về trách nhiệm khi sử dụng công nghệ mạnh mẽ này.

• Nhận thức về rủi ro dữ liệu: Họ hiểu rõ ranh giới giữa dữ liệu công khai và dữ liệu mật, biết cách bảo vệ thông tin doanh nghiệp khi tương tác với các mô hình AI. Điều này giúp ngăn chặn nguy cơ Shadow AI đây là tình trạng sử dụng AI "chui" gây rò rỉ dữ liệu.
• Đạo đức và Tuân thủ: Nhân viên biết cân nhắc các yếu tố đạo đức khi sử dụng kết quả từ AI, đảm bảo không vi phạm các quy chuẩn xã hội hay quy định pháp lý. Đây là lớp khiên bảo vệ uy tín của doanh nghiệp trong bối cảnh các quy định về AI ngày càng thắt chặt.

Xem thêm: Top 5 AI Tools "Must-have" cho Dev Việt 2026

Kết luận ngắn cho H2: AI-ready workforce không chỉ làm việc nhanh hơn, họ làm việc thông minh hơn và an toàn hơn. Họ là những người kiến tạo giá trị mới bằng cách cộng hưởng trí tuệ con người với sức mạnh tính toán của máy móc.

3. Tại sao Digital Workforce là điều kiện cần nhưng chưa đủ?

Nhiều doanh nghiệp đã xây dựng thành công Digital workforce nhưng vẫn gặp cú sốc khi AI xuất hiện. Sự chuyển đổi từ Digital sang AI-ready đòi hỏi một bước nhảy vọt về chiến lược.

3.1 Khoảng trống khi chuyển đổi

Nếu chỉ dừng lại ở Digital workforce, doanh nghiệp sẽ đối mặt với nhiều rủi ro khi AI xâm nhập.

• Sử dụng tự phát và thiếu kiểm soát: Nhân viên digital có thói quen tìm kiếm công cụ online để giải quyết việc nhanh. Khi gặp các công cụ AI hấp dẫn, họ dễ dàng sử dụng chúng một cách tự phát mà không lường trước hậu quả về an ninh dữ liệu.
• Đầu tư không hiệu quả: Doanh nghiệp có thể bỏ tiền mua các công cụ AI đắt tiền, nhưng nếu nhân viên vẫn giữ tư duy làm việc cũ, công cụ đó chỉ được dùng như một "máy đánh máy thông minh" thay vì một trợ lý chiến lược. Điều này dẫn đến lãng phí nguồn lực khổng lồ.

3.2 AI-ready là bước tiến chiến lược

Để bứt phá, doanh nghiệp cần nâng cấp hệ điều hành tư duy cho nhân sự.

• Từ tối ưu hiện trạng sang tái thiết tương lai: Digital workforce giúp bạn chạy nhanh hơn trên con đường cũ, còn AI-ready workforce giúp bạn tìm ra con đường mới ngắn hơn. Sự chuyển dịch này giúp doanh nghiệp không chỉ tăng trưởng tuyến tính mà có thể đạt được tăng trưởng mũ.
• Sẵn sàng cho tương lai bất định: Với nền tảng kỹ năng linh hoạt, lực lượng lao động sẵn sàng cho AI có khả năng chống chịu tốt hơn trước những thay đổi công nghệ trong tương lai. Họ sở hữu kỹ năng thích ứng vượt trội, giúp tổ chức luôn ở thế chủ động.

Digital workforce là nền móng, còn AI-ready workforce là ngôi nhà thông minh được xây trên nền móng đó. Không có nền móng thì không thể xây nhà, nhưng chỉ có nền móng thì chưa đủ để trú ngụ an toàn trong bão công nghệ.

Tóm lại, AI-ready workforce khác biệt căn bản với Digital workforce ở chiều sâu tư duy và khả năng cộng tác với máy móc. Digital workforce tập trung vào việc số hóa công việc và quy trình, trong khi AI-ready workforce tập trung vào việc chuẩn bị con người, kỹ năng và quản trị để làm việc hiệu quả và an toàn cùng AI.

Doanh nghiệp muốn dẫn đầu trong năm 2026 không thể chỉ dừng lại ở việc số hóa. Họ cần một chiến lược nhân sự bài bản để nâng cấp đội ngũ từ "biết dùng công nghệ" sang "làm chủ công nghệ".

Tại HR1Tech, chúng tôi cung cấp các giải pháp tư vấn và đào tạo giúp doanh nghiệp rút ngắn khoảng cách này. Hãy để chúng tôi đồng hành cùng bạn xây dựng một lực lượng lao động không chỉ giỏi số hóa mà còn sẵn sàng chinh phục kỷ nguyên AI đầy thách thức và cơ hội.