Tôi thuộc gen Z và tôi là con gái - con gái học IT

Server đang chết. Log đỏ từ đầu đến cuối. Cả team nhìn vào màn hình, không ai nói gì.

Bạn gõ. Trace lỗi. Thử lại. Gõ tiếp. Mười lăm phút sau - hệ thống lên.

Và anh đồng nghiệp ngồi cạnh quay sang, mắt mở to một chút:

"Ủa, em làm được á?"

Anh ấy không có ác ý. Mình biết điều đó. Nhưng đó chính xác là lý do câu nói đó đau hơn bất kỳ lời chỉ trích nào - vì nó không phải là sự phán xét. Nó là sự ngạc nhiên.

Họ không kỳ vọng mình làm được từ đầu.

Không phải lần đầu. Sẽ không phải lần cuối.

Định kiến không đến từ kẻ xấu

Nếu chỉ là một người, một câu nói, một lần - thì còn dễ bỏ qua. Nhưng vấn đề với định kiến giới trong ngành IT là nó không đến từ một người xấu. Nó đến từ hàng chục năm tích lũy - im lặng, vô thức, bình thường hóa.

Từ những bộ phim hacker toàn nam. Từ quảng cáo laptop với hình người đàn ông đang code. Từ giờ Tin học hồi cấp 3 khi thầy giáo - không phải cố ý, không phải ác ý - vẫn cứ nhìn về phía các bạn nam đầu tiên mỗi khi đặt câu hỏi.

Stereotype "girl can't code" đã được xây dựng từng viên gạch nhỏ, qua nhiều thế hệ, cho đến khi nó trở thành điều người ta mặc định tin - kể cả những người không hề có ý muốn tin.

Và hệ thống đó không chỉ ở bên ngoài.

Cái nguy hiểm nhất không phải người khác nghi ngờ bạn. Mà là bạn bắt đầu nghi ngờ chính mình.

Có những lúc bạn biết câu trả lời - nhưng vẫn hỏi lại lần nữa, vì sợ mình nhầm. Có những lúc bạn nói ý kiến trong meeting, nhưng nói nhỏ hơn bình thường, vì không chắc người ta có nghe không. Có những lúc bạn giỏi thật sự - nhưng giải thích thành tích của mình bằng chữ "may mắn" thay vì "tôi làm được."

Đó không phải khiêm tốn. Đó là internalized bias - định kiến đã thấm vào trong, đến mức bạn không nhận ra mình đang tự thu nhỏ.

Bạn không cần chứng minh gì cả

Thật ra, mình từng nghĩ cách duy nhất để đối phó là chứng minh - làm tốt hơn, nói to hơn, thắng nhiều hơn. Kiếm đủ bằng chứng để họ không thể ngạc nhiên nữa.

Nhưng đó là một cuộc chiến không có điểm dừng. Vì mỗi lần bạn chứng minh xong, họ lại di chuyển cái mốc.

Điều duy nhất bạn thực sự cần làm là tiếp tục làm tốt - đủ lâu, đủ kiên định - để sự ngạc nhiên của họ trở thành thứ họ phải tự giải thích, không phải thứ bạn phải trả lời.

Không cần fight back ồn ào. Không cần biến mình thành biểu tượng. Bạn chỉ cần ở lại - bình thường, hay sai, hay mệt - và vẫn ở lại.

Đó mới là điều đáng nói.

Lần cuối bạn nghi ngờ bản thân vì một lý do đến từ bên ngoài - là khi nào?

Tiếp theo trong series:

• Bài 02 · Căn phòng họp 8 người, bạn là cô gái duy nhất. Lại.
• Bài 03 · Cô đơn ở giữa đám đông - khi bạn là người duy nhất
• Bài 04 · Ở lại không phải vì dễ - mà vì bạn muốn

Follow HR1Tech để đón chờ các bài tiếp theo